Logo bevrijdingskrant.nl
Laatste Duitsers vluchten uit Markelo
Laatste Duitsers vluchten uit Markelo (Foto: -)

De oversteek

De opperbevelhebber Simonds van het 2e Canadse leger besluit zijn reserves in te zetten. Dit is de 1e Polish Armed Division.

Deze moeten op het juiste moment ook de bailybrug leggen ter hoogte van de Hengevelderbrug. Op 8 april acht de Poolse divisiegeneraal Stanislaw Maczek de tijd daar rijp voor1.

De binnenlandse strijdkrachten, inmiddels goed georganiseerd, doorkruisen op deze zondagmiddag de straten van Goor en gaan de confrontatie aan met de nog aanwezige vijanden. Ze maken gevangenen zonder verliezen.

Goor is dus al bevrijd zonder dat de geallieerden in het centrum zijn geweest. Nadat de Polen zijn gearriveerd, zuiveren zij de rest van de stad en wordt de BS belast met arresteren van NSB-ers. De tanks die het kanaal oversteken hebben de opdracht om Markelo (dat vanuit Laren door de Canadezen wordt benaderd), Enter en Rijssen te bevrijden. Nog dezelfde dag worden deze plaatsen aangevallen. De dagen, voorafgaande aan de bevrijding, zijn in Markelo anders verlopen dan in Laren of Goor. Er zijn geen bombardementen, beschietingen en of belegeringen geweest. De bevolking wacht lijdzaam af. Ook het verzet opereert met de nodige voorzichtigheid. Met het arresteren van de NSB-ers wordt gewacht tot de geallieerden werkelijk naderen en er geen Duitsers zullen terugkeren. In Stokkum en bij de Wippert zijn trouwens nog Duitsers aanwezig. Op Zaterdag 7 a-pril krijgen ze bij de familie Leferink aan de Slagendijk thuis nog een grote groep Duitsers, hoofdzakelijk jongens en oudere mannen, die in een fornuispot eten gaan koken. Zij hebben veel proviand bij zich, afkomstig uit het koelhuis van Moorman in Goor. Tegen de avond vertrekken zij richting Holten. Verschillende van de oudere soldaten vragen om boerenkleding en willen graag achterblijven.

1De naam van deze Poolse Generaal staat vermeld op het gedenkteken in Goor.

Vroeg in de zondagmorgen van 8 april vluchten de Duitsers weg uit Markelo. Omstreeks 11.00 uur zien de bewoners richting La-ren de eerste Canadese infanteristen (2nd Cdn. Inf. Div.) over de Brummelaarsweg naderen. Bij de Wippert hebben ze eerst nog zware gevechten moeten leveren.

De jongens van de Slagendijk hebben deze morgen een soort marathon op klompen gelopen, eerst naar de Schipbeek en daarna naar Markelo waar de Canadezen al zijn gearriveerd.

Het centrum van Markelo wordt genaderd door Canadezen vanuit Laren terwijl een andere groep Canadezen via de Visschersdijk Markelo's grondgebied binnendringen. Deze groep gaat Stokkum en omgeving schoonvegen. In Stokkum worden een groot aantal Duitsers gevangen genomen waaronder een kindsoldaat van 12 jaar2.

In de namiddag arriveren ook de Poolse tankdivies uit Goor, die in een snel tempo door Markelo rijden de vluchtende Duitsers achterna richting Holten. In de daaropvolgende dagen worden een groot aantal gemeenten in snel tempo ingenomen. De laatste grootste hindernissen voor een snelle opmars van de geallieerden zijn wel geweest het Twenthekanaal en de Schipbeek.

Voor het gemeentehuis zijn dagelijks grote groepen mensen te zien, onder hen ook de vele in Markelo ondergebrachte vluchtelingen en evacués.

Vele Markeloërs voor het gemeentehuis, waaronder Willem Ziggers, Dina en Minie van 'De Pot', Mina Leeftink en Gerrit Tjoink

De NSB-ers worden gevangen gezet in een zaal van Cafe Hargeerds. Zij die het meest op hun geweten hebben worden later doorgestuurd naar Enschede en de anderen worden ondergebracht in de Huishoudschool.

In de daarop volgende dagen keert burgemeester Korthals Altes, ondergedoken in Almen, terug naar Markelo waarna het gewone leven weer enigszins op gang komt.

2 De krijgsgevangenen worden eerst ondergebracht in de Dorpsschool in Markelo en later afgevoerd naar Enschede.

Holten en Rijssen

Nog dezelfde zondag, 8 april, trekken de geallieerde strijdkrachten Holten binnen. Tijdens de gevechten in de namiddag gaat de prachtige korenmolen van de fa. Wansink in vlammen op. Degene die meer over de bevrijding van Holten wil weten, kan dit nalezen in het boek "Holten in oorlogstijd'' van de auteurs Hols en Steunenberg.

Op maandag 9 april trekt de hoofdmacht van de geallieerden door Holten, richting Nieuw-Heeten. Op deze dag worden op en rond de Holterberg 126 krijgsgevangenen gemaakt.

Maandag 9 april. In alle vroegte heeft het Duitse Sprengkommando de Reggebrug in Rijssen opgeblazen, waarna de Duitsers op de vlucht slaan. Enkele uren later verschijnt een verkenningwagen voor de brug die even later voorzichtig over de vernielde brug kruipt en naar het centrum van Rijssen rijdt.

Niet lang daarna komen vanuit Enter en Markelo tanks van de 2e Canadese Divisie Rijssen binnenrijden. Met grote aantallen worden Duitsers gevangen genomen, veelal jongens van ca. 17 jaar. De bevrijding van Markelo en haar buurgemeenten is een feit!

Hoewel de bevrijding een feit is, ligt het gevaar nog overal op de loer in de vorm van landmijnen. Soldaten die deze mijnen hebben gelegd zijn verder getrokken of in een gevecht gesneuveld. Het opzoeken van deze mijnen vergt veel tijd waarbij de geallieerden gebruik maken van krijgsgevangenen.

Overal in onze regio is de vreugde groot en wordt de bevrijding uitbundig gevierd maar als de mensen eenmaal tot rust komen, wordt duidelijk dat de oorlog hele diepe wonden heeft nagelaten.

Veel mensen hebben hun bezittingen verloren, boerderijen zijn verbrand en er is schaarste aan voedsel. De grootste klap is teweeggebracht door het verlies van familieleden of vrienden.

Ook de onzekerheid over hen die te werk zijn gesteld in Duitsland of ergens gevangen zitten.

Dit verhaal van de bevrijding is als titel meegegeven "Onvergetelijke uren". Het zijn ook onvergetelijke uren, ook onvergetelijke herinneringen, ondanks het feit dat er miljoenen mensen in die periode van 5 jaar hun leven hebben gelaten. Vele jonge mensen, van alle nationaliteiten en ver overzee, hebben hun leven gegeven voor onze bevrijding. Ze liggen begraven op de vele erebegraafplaatsen in en buiten Nederland. De bekendste militaire begraafplaats in onze omgeving ligt in Holten.

Opdat we niet vergeten. Elk jaar op 4 mei worden alle gevallenen uit de periode 1940-1945 herdacht. Voor de nabestaanden nog steeds een zware gang, hoewel de tijd alle wonden heelt.

Toen de volle omvang van verwoesting en leed tot de bevolking in vele landen doordrong, riep men: "Nooit weer". Veel heeft de mensheid er niet van geleerd, want dagelijks sterven er mensen in de wereld door oorlogsgeweld als gevolg van waandenkbeelden van gevaarlijke gekken.

Bron
Met dank aan: Roy Ebbekink, Sierd-Jan Jongsma en Mark Stokreef, leerlingen van de Scholengemeenschap te Holten Zij hebben een werkstuk gemaakt over de bevrijding in april 1945 in onze regio. Dit werkstuk diende als een soort leidraad bij het maken van dit verhaal.

Meer berichten